انجمن علمی روانشناسی دانشگاه محقق اردبیل

درمان به روش­‌های روانکاوی و روان درمانی، بر اساس افکار و برداشت­‌های ناخودآگاه فرد انجام می‌­شود. افکاری که در دوران کودکی رشد کرده و روی رفتار فرد تأثیر گذاشته است.

• روانکاوی(Psychoanalysis):

روانکاوی مجموعه‌ای از تئوری‌­های روانشناختی و رویکردهای درمانی است که منشاء آنها کار و نظریه‌های زیگموند فروید است. او معتقد بود آگاهی دادن به افکار و انگیزه­‌های ناخودآگاه و دستیابی به بینش، راه درمان افراد است.
در روانکاوی این تفکر حاکم است که افراد دارای افکار، احساسات، خواسته­‌ها و خاطرات ناخودآگاه هستند و مشکلات روانی به آن­ها برمی‌­گردد.
هدف از این رویکرد درمانی، رهایی از احساسات و تجربیات سرکوب شده است. در این روش روانکاو تفسیری دقیق از صحبت‌­های مراجع ارائه می‌­دهد و به دنبال ریشه­‌های رفتاری می‌­گردد. تفسیر خواب و رویا نیز یکی دیگر از روش­‌های راه یافتن به ذهن ناخودآگاه است. روش دیگر بررسی مقاومت فرد در برابر موضوعات است. روانکاو این واکنش‌های هیجانی را واقعی نمی‌پندارد و آن‌ها را از زاویه تعارض‌های حل نشده دوران کودکی یا روابط قبلی بیمار می‌نگرد و مورد تفسیر قرار می‌دهد.

• روانکاوی یونگ

این روش توسط کارل گوستاو یونگ پایه ریزی شده است. او بر این باور بود که ذهن ناخودآگاه فرد لایه بزرگ‌تر و عمیق‌­تری به نام ناخودآگاه جمعی دارد که غیر قابل کنترل بوده و از الگوهای مشترک( آرکی تایپ­ها) تشکیل شده است.

این الگوها به روان درمانگر کمک می­‌کند تا دلیل برخی از رفتارها را شناسایی کند. هدف روانکاوی یونگ درک بهتر از انسان است.

• روان درمانی پویشی کوتاه مدت (ISTDP & DISTDP):

روان درمانی پویشی کوتاه مدت، یکی از انواع رویکردهای درمانی است که تمرکز آن روی احساسات است. مراجع در این درمان با احساسات مختلف سرو کار دارد. این رویکرد برای درمان مشکلات عاطفی و روانی عمیق طراحی شده است. مشکلاتی مانند افسردگی، اضطراب و طیف گسترده­ای از اختلالات شخصیتی و رفتاری. در این رویکرد به فرد کمک می‌شود تا برای رسیدن به تغییر واقعی، الگوهای رفتاری خویش را بهبود بخشند.

حبیب دوانلو روان درمانی پویشی کوتاه مدت را که روشی موثر در حل مشکلات عادی زندگی، رابطه و مشکلات بین فردی، شکست در زندگی شخصی، مسائل مربوط به تروما و سوءاستفاده از مواد مخدر است، طراحی کرده و به دلیل اثربخشی آن در زمینه تجربی در چندین کنفرانس علمی و برنامه‌های آموزشی بین المللی تدریس شده است.

• درمان بین فردی(IPT):

درمان بین فردی یکی از رویکردهای درمانی کوتاه مدت است. در این روش فرض بر این است که بروز و تداوم بعضی بیماری‌های روانی ریشه در بافت اجتماعی و بین فردی دارد و از آغاز بیماری تا درمان آن فرد تحت تأثیر افراد مهم زندگی خود قرار دارد. هدف این روش کاهش یا حذف علایم اختلالات روانی است و در این راستا در تلاش است کیفیت روابط بین فردی و کارکرد اجتماعی درمانجو را ارتقا دهد.

• درمان بین فردی پویا:

مطالعات روش‌­های مختلفی را در درمان افسردگی اثر بخش دیده‌­اند؛ اما درمان کامل این اختلال به سادگی امکان پذیر نیست. چرا که علائم افسردگی در موارد حاد باقی می‌ماند. به همین دلیل برخی محققان توجه به تعارضات دورن روانی و عوامل ناخوآگاه زمینه ساز آسیب پذیری به افسردگی را ضروری می دانند.

در روش روان درمانی پویا تمرکز اصلی روی خودشیفتگی، بازگشت خشم به خود و شرم و احساس گناه است و هدف آن اصلاح عوامل زمینه ساز موثر بر آسیب پذیری در برابر افسردگی است.

• درمان جونجیان (Jungian):

در درمان تحلیلی جونجیان تمرکز روی ذهن ناخودآگاه و چگونگی تأثیر آن بر فرد است. در این روش به جای علائم، علت­ها بررسی می‌­شوند. هدف این رویکرد درمانی بهتر شناختن ناخودآگاه و تأثیر آن بر رفتار و به بیان بهتر رسیدن به تشخص است. تشخص در جونجیان درمانی همان تعریف یونگ را دارد یعنی: ادغام همه تجربیات گذشته؛ چه خوب چه بد، برای رسیدن به زندگی سالم و پایدار.

• درمان شناختی-رفتاری یا رفتار درمانی شناخت(CBT):

درمان شناختی-رفتاری نوعی روش روان‌درمانی کوتاه مدت است که در واقع ترکیبی است از رفتار درمانی و شناخت درمانی و بر این پایه شکل گرفته است که باورها، تفکرات، نگرش­‌ها و به طور کلی تفسیر ما از محیط اطراف، روی احساسات و رفتارمان تأثیر می‌­گذارد. این تأثیر زمانی نگران کننده است که افکار غیر منطقی یا تحریف شده باعث بروز رفتارهای دردسرساز می­‌شوند. پس اگر این افکار به سمتی هدایت شوند که منطقی‌­تر باشند، نتیجه خطرناکی هم نخواهند داشت. روان‌درمانگران با تکیه بر ذهنیت و رفتار فرد، برای درمان او را آموزش می­‌دهند و روی تغییر الگوهای فکری و باورهایش کار می‌­کنند.

درمان شناختی-رفتاری که به آن انقلاب شناختی نیز می­‌گویند، در زمینه درمان افسردگی،اسکیزوفرنی، اختلال دو قطبی، وسواس فکری، اضطراب و هراس بسیار تأثیر گذار بوده و در واقع از موثرترین روش‌ها برای درمان اختلالات اضطراب و افسردگی است.

• درمان شناختی-تحلیلی (CAT):

درمان شناختی-تحلیلی یکی از روش­‌های درمان است که در آن رواندرمانگر ابتدا تلاش می­‌کند رویدادهای گذشته و تأثیر آن بر فرد را تحلیل کند و سپس با بررسی مکانیسم‌­های مقابله و غلبه بر مشکلات، به او کمک می‌­کند راهکارهای مفیدتری را یاد بگیرد. هدف در این روش درمانی بهبود وضعیت و تغییر موثر است.

• تفاوت بین CAT و CBT

رویکردهای شناختی-رفتاری و شناختی-تحلیلی هردو روش‌هایی کوتاه مدت هستند که روی افزایش توانایی فرد برای مقابله با هرگونه مشکلات روانی تمرکز می‌کنند. تفاوتشان در نقطه تمرکز آن­هاست.

CBT: بررسی افکار، احساسات و رفتارها در زمان حال

CAT: بررسی کنش‎‌ها و افکار در گذشته برای ریشه یابی عوامل و تأثیرشان

• درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT):

یکی از روش­‌های درمانی شناختی-رفتاری، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد است. این روش مبتنی بر این نکته است که وقایع درونی خود به خصوص آن­هایی را که ناخواسته و ناخوشایند هستند، قضاوت و انکار نکنیم و آن­ها را بپذیریم. هدف این روش بازیابی حس خوب فرد نسبت به خودش است. رواندرمانگر با این روش راهکارهای پذیرش را به چند طریق با تعهد و تغییر رفتار در هم می­‌آمیزد:

1. گسلش شناختی یا کاهش تمایل به واقعی پنداشتن افکار و تصورات
2. پذیرش یا همان آزاد گذاشتن افکار
3. تماس با لحظه اکنون
4. مشاهده خود
5. بازیابی ارزش­‌های فرد
6. اقدام متعهدانه و طرح ریزی اهداف بر اساس ارزش‌­ها
7. درمانACT در درمان اختلالات افسردگی و اضطراب و همچنین برخی از اختلالات شخصیتی مانند اختلال شخصیت بسیار تأثیر گذار است.

• رفتاردرمانی (Behavioral Therapy):

رفتار درمانی یک اصطلاح کلی برای روش­‌های متنوع در درمان اختلالات روانی است. هدف رفتاردرمانی شناسایی رفتارهای مخرب و ناسالم و تغییر آن­هاست. رفتار درمانی مبنی بر این واقعیت شکل گرفته است که افراد رفتارها را از همدیگر یاد می‌گیرند یا تقلید می‌کنند.

رفتار درمانی در درمان اضطراب، افسردگی، خشونت و اختلال هراس کاربرد داشته و به طور تخصصی از آن در درمان بیش فعالی، اختلالات اشتها، اختلال دو قطبی، سوء مصرف مواد، وسواس فکری، فوبیا، خودزنی و اختلال پس از ضربه استفاده می­‌شود.

• درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT):

درمان رفتاری دیالکتیکی نیز یکی از روش‌­های درمان شناختی-رفتاری است. تمرکز این روش بر جنبه‌های روانی-اجتماعی است. در این روش سطح برانگیختگی فرد در موقعیت‌­های خاص بررسی می‌­شود و اگر این برانگیختگی باعث واکنش شدید فرد شود، درمان آغاز می‌­گردد. این واکنش‌­ها می‌­توانند از ریشه زیست شناختی یا تحت تأثیر محیط نامعتبرساز باشند. رفتار درمانی دیالکتیکی برای درمان اختلال شخصیت مرزی کاربرد فراوانی دارد.

• شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT):

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی روشی است که در آن ایده‌­های شناخت درمانی با شیوه­‌ها و نگرش­‌های مراقبه‌­ای ذهن آگاهی ترکیب می‌­شوند. هدف این روش آشنایی با حالات ذهنی است که اختلالات ذهنی اغلب از آن نشأت می­‌گیرند و آموزش افراد برای برقراری رابطه‌­ای جدید با حالت‌­های ذهنی­شان. این روش بیشتر برای کمک به افرادی است که دچار دوره‌های مکرر افسردگی و ناراحتی مزمن هستند.

تمرکز ذهن آگاهی روی زمان اکنون است.این روش بر این باور است که انسان برای آرامش و دور کردن نگرانی‌ها و اضطراب باید رابطه‌ای عمیق و واقع گرایانه با جریان لحظه به لحظه زندگی برقرار کرد. در این روش با انجام تمرین‌هایی مربوط به حواس پنجگانه، درک لحظه را برای درمانجو آسان‌تر می‌کنند.

• طرحواره درمانی (Schema Therapy):

طرحواره درمانی یکی از روش­‌های درمانی است که در آن چند عنصر از چند روش درمانی با هم ترکیب می‌­شوند. هدف این روش درمان اختلالات شخصیتی و رسیدن به بهداشت روان است. تمرکز طرحواره درمانی روی الگوهایی است که اگر نیازهای عاطفی کودک برآورده نشود، ایجاد می‌­شوند و روی فرد تا بزرگسالی تأثیر گذاشته و عدم رسیدگی به آن­ها فرد را دچار مشکل می­‌کند.

• بازی درمانی شناختی-رفتاری:

از این روش برای کودکان استفاده می‌شود. تمرکز این روش روی آگاهی از احساسات نهفته کودکان است که قادر به بیانش نیستند. بازی درمانی در معالجه انواع اختلالات رفتاری موثر است.

• درمان متمرکز بر شفقت (CFT):

درمان متمرکز بر شفقت یک سیستم درمانی است که توسط پل گیلبرت ابداع شده است که بخشی از رفتاردرمانی محسوب می‌شود. در این روش، روش‌هایی از رفتاردرمانی شناختی با روانشناسی تکاملی، روانشناسی اجتماعی، روانشناسی رشد، روانشناسی بودیستی و علوم اعصاب ترکیب می‌شود.

تمرکز درمان متمرکز بر شفقت، بیشتر روی استفاده از آموزش ذهن مشفق برای کمک کردن به افراد و ایجاد امنیت و آرامش درونی از طریق شفقت به خود و دیگران است.

اختلال استرسی پس از آسیب روانی یا اختلال تنش‌زای پس از رویداد (به انگلیسی: Posttraumatic stress disorder) (به صورت مخفف: PTSD)، نشانگان یا سندرمی است که پس از مشاهده، تجربهٔ مستقیم یا شنیدن یک عامل استرس‌زا و آسیب‌زای شدید روی می‌دهد که می‌تواند به مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یا وقوع یک سانحهٔ جدی منجر شود.

بیمار نسبت به این تجربه‌ها احساس ترس و درماندگی می‌کند، اغلب رفتارهای آشفته و حاکی از بی‌قراری بروز می‌دهد و مدام تلاش می‌کند از یادآوری رویداد و سانحه اجتناب کند. حوادثی همچون سوءاستفاده جنسی، تصادف، جنگ، سوانح طبیعی مانند زلزله، سیل و… به‌طور کلی افرادی که چنین رویدادهایی را تجربه می‌کنند حتی در مورد کودکان، بیشتر از این که ما بتوانیم تجربهٔ آن‌ها را تصور کنیم و احساسات آن‌ها را درک کنیم از آن واقعه رنج می‌برند. همین امر وجه تمایز استرس پس از سانحه با سایر حوادث زندگی است (استرس بیش از حد طبیعی به حادثه).

علائم اختلال استرسی پس از ضایعه روانی[ویرایش]

1. ناآرامی و بی‌قراری، رفتارهای پرخاشگرانه، احساس بیزاری از دیگران.
2. گوشه‌گیری و مشکلات در روابط بین فردی، به‌سختی انس گرفتن با دیگران.
3. احساس گناه و شرم‌زدگی، بی‌احساسی و فقر هیجانی که از طریق جمع کردن خود و انقباض عضلات صورت می‌گیرد.
4. واپسروی‌های رشدی (بازگشت به رفتارهای اولیه کودکان، شب‌ادراری، مکیدن شست و…)
5. رفتارهای تهییجی و برانگیختگی بیش از حد (حالت گوش به زنگ بودن که به محض مواجه شدن با محرک تنش‌زا شوکه می‌شود)
6. اختلال خواب، کابوس و خواب‌های ترسناک (رویاهای هولناک بدون محتوای مشخص).
7. اجتناب از افکار و احساسات و حتی اماکنی که وقایع ناخوشایند را یادآوری می‌کند.
8. تکرار خاطره‌های آسیب‌زا از قبیل مزاحمت، تجاوز و… در ذهن.
9. تمایل به بازی‌های تکراری پیرامون حادثه‌ای که تجربه کردند (درمورد کودکان).
10. اختلال در کار روزانه، مشکلات در تمرکز و آموزش.

البته همه این‌ها باید سه شرط مهم دیگر را نیز به همراه داشته باشند:

1. فرد باید در معرض یک رویداد پرتنش قرار گرفته باشد.
2. فرد باید مرتب به یاد این رویداد بیفتد و فلاش بک داشته باشد.
3. علائم باید بیش از یک ماه طول بکشد.

طیف اوتیسم طیفی شایع از شرایط عصبی-رشدی است که در درجه اول با مشکلات قابل توجه در تعاملات اجتماعی کلامی و غیرکلامی، تفاوت در ارتباطات با دیگران و وجود رفتارهای سفت و سخت و تکراری در فرد مشخص می‌شود. پاسخ‌های غیرمعمول به ورودی حسی، از جمله حساسیت بالا یا پایین، تمایز و تبعیض در احساسات، و اختلالات حرکتی مبتنی بر حس نیز در افراد قرار گرفته در این طیف شایع هستند.

اختلال کم‌توجّهی - بیش‌فعالی (به انگلیسی: Attention-deficit hyperactivity disorder)(به صورت مخفف: ADHD) یک اختلال عصبی رشدی است که با مقادیر بیش از حد بی توجهی، بی احتیاطی، بیش فعالی و تکانشگری که فراگیر، مخرب و در غیر این صورت برای سن نامناسب هستند مشخص می شود.

علائم ADHD ناشی از اختلال در عملکرد اجرایی (به انگلیسی:Executive dysfunction) و اختلال در تنظیم هیجانی‌ (به انگلیسی:Emotional dysregulation) به عنوان یک علامت اصلی در نظر گرفته می شود. در کودکان، مشکلات توجه ممکن است منجر به عملکرد ضعیف در مدرسه شود. ADHD با سایر اختلالات روانی و اختلال سوءمصرف مواد ربط داده شده، که می تواند باعث اختلالات اضافی، به ویژه در جامعه مدرن و امروزی شود. اگرچه افراد مبتلا به ADHD برای تمرکز روی کارهایی که علاقه خاصی به انجام آنها ندارند، تلاش بیشتری می کنند، آنها اغلب می توانند سطح توجه غیرمعمول و طولانی و شدیدی را برای کارهایی که برایشان جالب یا پاداش‌دهنده می دانند حفظ کنند. این ویژگی به عنوان هایپرتمرکز یا hyperfocus شناخته می شود.

۳ علامت برای این بیماری وجود دارد:

1. کم توجهی (یا کم دقتی)
2. بیش فعالیتی (یا فزون کنشی)
3. رفتارهایی که انگیزه آنی دارند و بدون فکر قبلی انجام داده می‌شوند
4. مشکلات خواب (بی خوابی یا سخت از خواب بیدار شدن)

روان‌گسیختگی، اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی (به انگلیسی: Schizophrenia) یک اختلال روانی است که با دوره‌های مداوم یا عودکننده روان‌پریشانه مشخص می‌شود. علائم اصلی شامل توهم (غالبا توهم شنیداری)، هذیان و اختلال تفکر است. علائم دیگر عبارتند از کناره‌گیری اجتماعی، کاهش ابراز عواطف و بی‌تفاوتی. علائم معمولاً به تدریج بروز پیدا می‌کنند، در اوایل بزرگسالی شروع می‌شوند و در بسیاری از موارد هرگز به‌طور کامل برطرف نمی‌شوند. برای تشخیص، هیچ آزمون عینی مشخصی وجود ندارد؛ بر اساس رفتار مشاهده شده از بیمار توسط پزشک یا روانشناس بالینی، برای تشخیص نیاز است سابقه‌ای شامل تجارب گزارش شده فرد و گزارش افراد آشنا با فرد تهیه شود. برای تشخیص بیماری اسکیزوفرنی، پزشکان باید تأیید کنند که علائم و اختلالات عملکردی در فرد به مدت شش ماه (بر اساس DSM-5) یا یک ماه (بر اساس ICD-11) وجود داشته‌است. بسیاری از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی دارای سایر اختلالات روانی نیز هستند، به ویژه اختلالات سوءمصرف مواد، اختلالات افسردگی، اختلالات اضطرابی و اختلال وسواس فکری-عملی.

انواع اسکیزوفرنی:

اختلال روانپریشی کوتاه مدت :

اختلال روان پریشی کوتاه مدت یک اختلال از طیف اختلالات اسکیزوفرنی است. ویژگی اصلی این اختلال، شروع ناگهانی یک یا چند نشانه مثبت (مثل توهم ها، هذیان ها، گفتار نامنظم، یا رفتار نامنظم است که حداقل یک روز اما کمتر از یک ماه طول می کشند. فرد در این اختلال دارای گفتار و رفتار نا منظم است. دچار نوسان های عاطفی شدید است. خطر رفتار خودکش در نوع حاد این بیماری وجود دارد. در این اختلال ارتباط فرد با واقعیت نیز قطع می شود و این ویژگی تمام اختلالات روان پریشی است.

اختلال اسکیزوفرنیفرم:

اختلال اسکیزوفرنی فرم یا به اختصار اسکیزوفرنی‌فرم یکی از انواع اختلالات سایکوتیک و طیف اسکیزوفرنی است. اختلال اسکیزوفرنی‌فرم، یک اختلال روان‌پریشانه باشروع سریع است که مرحله پیش‌درآمد قابل توجهی ندارد. هرچند بسیاری از بیماران مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی‌فرم در زمان بروز حمله ممکن است دچار تخریب کارکرد شوند، اما افت پیش‌رونده عملکرد اجتماعی و شغلی در این بیماران بعید است.و علایم این بیماران بین 1تا6 ماه ادامه می یابد.

اختلال اسکیزوافکتیو:

اختلال اسکیزوافکتیو (انگلیسی: Schizoaffective disorder) (SAD) یک اختلال روانی است که با فرایندهای تفکر غیرطبیعی و احساسات بدون قاعده مشخص می‌شود. تشخیص زمانی داده می‌شود که بیمار دارای ویژگی‌های هر دو بیماری اسکیزوفرنی و اختلال خلق (اختلال دوقطبی یا اختلال افسردگی ماژور) باشد اما علائم بیمار با معیارهای تشخیصی دقیق برای هر یک به تنهایی مطابق نیست. نوع دوقطبی با علائم شیدایی، شیدایی خفیف یا دوره‌های همزمان متمایز می‌شود. نوع افسردگی با علائم افسردگی تنها مشخص می‌شود. افتراق این بیماری با اختلالاتی مثل دوقطبی این است که علائم سایکوتیک نظیر توهم و هذیان در غیاب علائم خلقی بارز حداقل دو هفته باید تداوم داشته باشند، آنگاه تشخیص اسکیزوافکتیو مطرح است.

افسردگی حالتی خلقی شامل بی‌حوصلگی و گریز از فعالیت یا بی‌علاقگی و بی‌میلی است و می‌تواند بر افکار، رفتار، احساسات و خوشی و تندرستی یک فرد تأثیر بگذارد. وهمچنین گفت وگوهای ذهنی به وجود می‌آورد

1. مهم‌ترین علائم افسردگی عبارتند از:
2. خلق و خوی افسرده
3. بی علاقگی حتی نسبت به فعالیت‌هایی که در گذشته برای فرد لذت بخش بود
4. حس خود کم بینی و گناه
5. افکار خودکشی
6. مشکلات خواب
7. آشفتگی روان
8. مشکل اشتها (پرخوری و کم خوری)
9. عدم تمرکز و فراموشی
10. احساس خستگی و فقدان انرژی
11. بدبینی و ناامیدی نسبت به آینده
12. احساس تنفر نسبت به فرد، افراد یا جامعه
13. احساس دلتنگی نسبت افراد نزدیک و عزیز

انواع افسردگی:

اختلال افسردگی اساسی :

اختلال افسردگی اساسی یا اختلال افسردگی ماژور (به انگلیسی: Major Depressive Disorder) یک بیماری روانی است که مشخصه‌های اصلی آن، حالت افسردگی در وضعیت‌ها و موقعیت‌های مختلف، عزت نفس پایین و بی‌علاقگی به انجام فعالیت‌هایی که به‌طور معمول، لذت‌بخش هستند، به مدت دست‌کم، دو هفته می‌باشد. افسردگی، معمولاً همراه با علائمی مثل عدم عزت نفس، اختلالات خواب، اختلالات خوردن، خستگی، بی‌حالی و احساس دردِ بدون دلیل است. همچنین در مواردی، فرد افسرده ممکن است هذیان بگوید یا چیزهایی ببیند یا بشنود که دیگران قادر به احساس آن‌ها نیستند. بعضی از بیماران، به نوعی افسردگی بازگشتی، دچار هستند؛ به این معنا که فرد، دوره‌هایی از افسردگی را تجربه می‌کند که ممکن است بین هر دوره، سال‌ها فاصله باشد. شایان ذکر است که اختلالات افسردگی می‌توانند تأثیراتی بسیار منفی بر شخصیت فرد، کار، درآمد مالی، زندگی تحصیلی و نیز وضعیت خواب، عادت‌های غذایی و سلامت عمومی او داشته باشد و همین عوارض، مراجعهٔ به‌موقع به روان‌شناس بالینی و روان‌پزشک را در صورت مشاهدهٔ نشانه‌ها به امری ضروری تبدیل می‌کند. طبق آمارگیری‌های صورت گرفته بین ۲ تا ۷ درصد بالغان افسرده، با خودکشی می‌میرند.و بیش از ۶۰٪ افرادی که با خودکشی، جان خود را از دست می‌دهند، مبتلا به افسردگی حاد یا دیگر اختلالات خلقی بوده‌اند

اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی):

اختلال افسرده خو از نظر شدت خفیف تا متوسط است، اما شاخص اصلی، مزمن بودن آن است.برای اینکه فرد برای تشخصی اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی) واجد شرایط باشد، باید بخش عمده ای از روز و بیشتر روزها ، حداقل به مدت 2 سال همواره خلق افسرده داشته باشد(یک سال برای کودکان و نوجوانان)

اختلال بی نظمی خلق اخلالگر:

اختلال خلق مخرب یا (DMDD) برای کودکانی که نشانه هایی مانند تحریک پذیر بودن، خیلی زود عصبی شدن و عدم کنترل رفتاری دارند، استفاده می شود. این تحریک پذیری ها یا می توانند حملات خشم مکرر باشند یا تحریک پذیری بالا در خلق داشته باشند.

اختلال ملال پیش از قاعدگی:

اختلال ملال پیش از قاعدگی، هفته قبل از شروع قاعدگی با حداقل پنج علامت آغاز می‌شود و پس از شروع قاعدگی علائم آن بهبود می‌یابد و یک هفته بعد از قاعدگی نیز نشانه‌های آن از بین می‌رود. از علائم اختلال ملال پیش از قاعدگی می‌توان به ناپایداری عاطفی از جمله نوسانات خلقی، گریه ناگهانی و احساس غم در فرد اشاره کرد. از دیگر علائم این اختلال می‌توان تحریک‌پذیری، خشم، تعارض‌های میان‌فردی، احساس ناامیدی، خلق افسرده، محکوم کردن خود، اضطراب و احساس برانگیختگی را نام برد.