درمان به روشهای روانکاوی و روان درمانی، بر اساس افکار و برداشتهای ناخودآگاه فرد انجام میشود. افکاری که در دوران کودکی رشد کرده و روی رفتار فرد تأثیر گذاشته است.
روانکاوی(Psychoanalysis):
روانکاوی مجموعهای از تئوریهای روانشناختی و رویکردهای درمانی است که منشاء آنها کار و نظریههای زیگموند فروید است. او معتقد بود آگاهی دادن به افکار و انگیزههای ناخودآگاه و دستیابی به بینش، راه درمان افراد است.
در روانکاوی این تفکر حاکم است که افراد دارای افکار، احساسات، خواستهها و خاطرات ناخودآگاه هستند و مشکلات روانی به آنها برمیگردد.
هدف از این رویکرد درمانی، رهایی از احساسات و تجربیات سرکوب شده است. در این روش روانکاو تفسیری دقیق از صحبتهای مراجع ارائه میدهد و به دنبال ریشههای رفتاری میگردد. تفسیر خواب و رویا نیز یکی دیگر از روشهای راه یافتن به ذهن ناخودآگاه است. روش دیگر بررسی مقاومت فرد در برابر موضوعات است. روانکاو این واکنشهای هیجانی را واقعی نمیپندارد و آنها را از زاویه تعارضهای حل نشده دوران کودکی یا روابط قبلی بیمار مینگرد و مورد تفسیر قرار میدهد.
روانکاوی یونگ
این روش توسط کارل گوستاو یونگ پایه ریزی شده است. او بر این باور بود که ذهن ناخودآگاه فرد لایه بزرگتر و عمیقتری به نام ناخودآگاه جمعی دارد که غیر قابل کنترل بوده و از الگوهای مشترک( آرکی تایپها) تشکیل شده است.
این الگوها به روان درمانگر کمک میکند تا دلیل برخی از رفتارها را شناسایی کند. هدف روانکاوی یونگ درک بهتر از انسان است.
روان درمانی پویشی کوتاه مدت (ISTDP & DISTDP):
روان درمانی پویشی کوتاه مدت، یکی از انواع رویکردهای درمانی است که تمرکز آن روی احساسات است. مراجع در این درمان با احساسات مختلف سرو کار دارد. این رویکرد برای درمان مشکلات عاطفی و روانی عمیق طراحی شده است. مشکلاتی مانند افسردگی، اضطراب و طیف گستردهای از اختلالات شخصیتی و رفتاری. در این رویکرد به فرد کمک میشود تا برای رسیدن به تغییر واقعی، الگوهای رفتاری خویش را بهبود بخشند.
حبیب دوانلو روان درمانی پویشی کوتاه مدت را که روشی موثر در حل مشکلات عادی زندگی، رابطه و مشکلات بین فردی، شکست در زندگی شخصی، مسائل مربوط به تروما و سوءاستفاده از مواد مخدر است، طراحی کرده و به دلیل اثربخشی آن در زمینه تجربی در چندین کنفرانس علمی و برنامههای آموزشی بین المللی تدریس شده است.
درمان بین فردی(IPT):
درمان بین فردی یکی از رویکردهای درمانی کوتاه مدت است. در این روش فرض بر این است که بروز و تداوم بعضی بیماریهای روانی ریشه در بافت اجتماعی و بین فردی دارد و از آغاز بیماری تا درمان آن فرد تحت تأثیر افراد مهم زندگی خود قرار دارد. هدف این روش کاهش یا حذف علایم اختلالات روانی است و در این راستا در تلاش است کیفیت روابط بین فردی و کارکرد اجتماعی درمانجو را ارتقا دهد.
درمان بین فردی پویا:
مطالعات روشهای مختلفی را در درمان افسردگی اثر بخش دیدهاند؛ اما درمان کامل این اختلال به سادگی امکان پذیر نیست. چرا که علائم افسردگی در موارد حاد باقی میماند. به همین دلیل برخی محققان توجه به تعارضات دورن روانی و عوامل ناخوآگاه زمینه ساز آسیب پذیری به افسردگی را ضروری می دانند.
در روش روان درمانی پویا تمرکز اصلی روی خودشیفتگی، بازگشت خشم به خود و شرم و احساس گناه است و هدف آن اصلاح عوامل زمینه ساز موثر بر آسیب پذیری در برابر افسردگی است.
درمان جونجیان (Jungian):
در درمان تحلیلی جونجیان تمرکز روی ذهن ناخودآگاه و چگونگی تأثیر آن بر فرد است. در این روش به جای علائم، علتها بررسی میشوند. هدف این رویکرد درمانی بهتر شناختن ناخودآگاه و تأثیر آن بر رفتار و به بیان بهتر رسیدن به تشخص است. تشخص در جونجیان درمانی همان تعریف یونگ را دارد یعنی: ادغام همه تجربیات گذشته؛ چه خوب چه بد، برای رسیدن به زندگی سالم و پایدار.